Ιστορίες από τη βόρεια Σάμο

Ήταν παλιότερα συνηθισμένο ο γαμπρός να είναι πάντοτε μεγαλύτερος ή και πολύ μεγαλύτερος από τη νύφη; Ήταν αποδεκτό να παντρεύονται κάποια κορίτσια πολύ νέα; Έμεναν οι χήρες εσαεί πενθούσες και μαυροφορεμένες; Όσες δεν ήταν ευχαριστημένες από το γάμο τους υπέμεναν το ριζικό τους ή έπαιρναν διαζύγιο; Μπορούσαν να διώξουν το σύζυγο απ' το σπίτι; Παντρεύονταν σε νεαρή ηλικία για να προλάβουν να κάνουν πολλά παιδιά; Παντρεύονταν μόνο με άδεια του πατέρα και με προξενιό; Έπρεπε να βρεθεί πάντοτε η νύφη (στον πρώτο της γάμο) παρθένα; Μια κατά λάθος εγκυμοσύνη οδηγούσε υποχρεωτικά σε γάμο; Πριν την ένωση με την Ελλάδα ήταν οι χριστιανικές κοινότητες επηρεασμένες από τα ευρύτερα ήθη της Οθωμανικής αυτοκρατορίας; Σήμερα θεωρούμε ότι τα ήθη γύρω από το γάμο σε προηγούμενους αιώνες, και ειδικά σε μια έστω αυτόνομη επαρχία της Οθωμανικής αυτοκρατορίας με ελληνικό χριστιανικό ορθόδοξο πληθυσμό, θα ήταν πολύ συντηρητικά. Ήταν όμως; Στο θέμα της διαφοράς ηλικίας μεταξύ του συζύγου και της συζύγου...

Είναι γνωστό ότι σχεδόν παντού κατά τους τελευταίους αιώνες  μεγάλωσε το "προσδόκιμο ζωής"  απότομα, από τα 35 περίπου χρόνια (στην Ευρώπη) το 1770 γύρω στα 75 σήμερα. Τι γινόταν όμως στον Άγιο Κωνσταντίνο και στα πέριξ το 1800 και το 1900; Οι αρρώστιες ήταν πιο επικίνδυνες, η ζωή πιο σκληρή και το ένα στα πέντε παιδιά δεν προλάβαινε να μεγαλώσει. Μιας και οι περισσότεροι ήταν γεωργοί, τα ατυχήματα κατά την εργασία συνέβαιναν κατά κανόνα στα χωράφια, δηλαδή ήταν πτώσεις από "πεζούλες" (αναβαθμίδες), δέντρα και υποζύγια, δαγκώματα από φίδια, τσιμπήματα από σκορπιούς, δηλητηριάσεις από γεωργικά φάρμακα. Στις 17 Ιουνίου 1867 περί τας επτά ώρας της ημέρας η ... Μαρούδα Γεωργάκη ευρισκομένη εις τα εν τη θέσει  Λογαράδων κτήματά της ... εισήλθε αύλακος προς πότισιν των φυτών εκρημνίσθη ... ως πεσούσα εις το κάτωθεν ρεύμα, μετά τινα λεπτά απεβίωσεν ένεκα του ύψους του κρημνού ούσα ετών εξήντα σύζυγος του Ζαφείρη Δημητρίου ... Ο ληξίαρχος έγραφε τις αποβιώσεις σε γλώσσα κα...

Διατρέχοντας παλιά έγγραφα, από το 19ο αιώνα ως τις αρχές του 20ού μπορεί κανείς να δει ποια ήταν τα βαφτιστικά ονόματα της εποχής. Πολλά είναι και σήμερα γνωστά και συνηθισμένα, μερικά εμφανίζονται σε παραλλαγές  σήμερα ξεχασμένες, ενώ υπάρχουν και ορισμένα άγνωστα σήμερα κι ασυνήθιστα. Ένα χαρακτηριστικό δείγμα δίνει το βιβλίο των ληξιαρχικών πράξεων του 1881 στις Έξι Γειτονιές (δηλαδή στον Άγιο και στα γύρω χωριά). Εκείνη τη χρονιά δόθηκαν τα εξής ονόματα: Αγγελικώ, Αγγελίνα, Αδάμ, Αθανασία, Αθανάσιος, Αικατερίνα, Ανασούλα, Ανδρέας, Αργυρούλα, Αρετούλα, Βασιλικώ, Γεώργιος, Γραμματική, Δημήτριος, Ειρήνη, Ελένη, Ηλίας, Θεόκλητος, Ιωάννης, Κλεάνθης, Κλιμεντίνη, Κυριάκος, Κωνσταντίνος, Μανουήλ, Μαρία, Μαριγώ, Μαρούδα, Μαρουδιώ, Μελπομένη, Μορφούλα, Νικόλαος, Παναγιώτης, Παναγιωτίτσα, Πηνελόπη, Πραξιτέλης, Σοφία, Σοφοκλής, Σταμούλος, Σταύρος, Σταυρούλα, Στέφανος, Τριανταφυλλιά, Τριανταφυλλιώ και Χρυσόστομος. Το όνομα Σταμούλος δεν ξέρω να χρησιμοποιείται σήμερα, ούτε το όνομα Ανασούλ...